Steeds meer wielrenners gaan van de gebaande paden af. Ze gaan gravelen. Dat kan ook op een racefiets. Laurens ten Dam vertelt hoe.
Tekst Edward Swier Fotografie Live Slow Ride Fast, Shimano
Bandenkeuze speelt een belangrijke rol in de sport. Natuurlijk weten we allemaal hoe de Formule 1 wordt beheerst door de juiste strategie met banden. Maar wie op pad gaat met een wielerprof weet dat het bij het fietsen eigenlijk niet anders is. Banden, Laurens ten Dam kan er uren over praten. De breedte ervan, het profiel, de bandendruk: het is voor een prettige graveldag essentieel om de juiste keuzes te maken. Laurens begint tijdens het gesprek over gravelen met een racefiets niet voor niets steeds over de banden. Hij wil beginnende gravelaars niet op kosten jagen. Zeker zij die kiezen voor de prachtige schelpen- en gravelpaden in bijvoorbeeld het Gooi, kunnen wat hem betreft gerust met een aangepaste racefiets op pad. “Natuurlijk, een gravelbike is optimaler. Maar in een flink aantal racefietsen kan je tegenwoordig ook bredere banden steken. Ik weet bijvoorbeeld van de Specialized Aethos en Specialized Tarmac dat daar 32mm banden inpassen. Dan ben je echt al een eind op de goede weg.
Kies de breedste banden die je kunt steken en je kunt prima kennis maken met het gravelen op je racefiets, daar hoef je niet direct een gravelbike voor aan te schaffen. Pak dan wel goede bandjes. Turbo’s zijn hartstikke mooi, maar kies als je gaat gravelen voor Roubaix-bandjes. Want zelfs in het Gooi rijd je anders maar zo lek.” De bandendruk is een kwestie van gevoel, maar het luistert wel nauw. Een zachtere band biedt vanzelfsprekend meer comfort. Je voelt de oneffenheden in het pad minder, zit prettiger in het zadel als je over een boomstronk of -wortel rijdt. Enig nadeel is dat je minder snelheid ontwikkelt. “Al is dat bij het gravelen veel minder een ding dan bij het fietsen op de weg. Het mag allemaal wat minder hard gaan. Het gaat om het plezier, om de natuur, niet om de snelheid. Pak ook geen hoge velgen, je kan beter voor wat meer comfort kiezen.” Laurens waarschuwt wel voor stootlek. “Als je de banden zachter oppompt heb je meer comfort. Maar zijn die bandjes niet breed genoeg, bijvoorbeeld 30mm in plaats van 40mm, dan is het risico dat je een keer op de velg zit en lek rijdt, wel groter. Neem als je gaat gravelen ook altijd een bandje extra mee.” Zelf rijdt hij graag tubeless. “Tenminste als ik op mijn gravelbike rijd. Op de weg doe ik dat nooit. Dat mag ik ook niet. Van Niki Terpstra. Ik fiets veel met Niki. En die verbiedt het me gewoon, hij is daar heel streng in,” lacht hij. “Met gravelen doe ik wel mijn eigen zin. Een tubeless band kan je lekker zacht rijden, zelfs al pomp je er maar 2,5 bar in hoef je toch niet bang te zijn voor stootlek. Zo’n band gaat niet lek als je de velg raakt. Pas alleen wel een beetje op, want het zou zonde zijn als je je velgen kapot rijdt.”
Benieuwd naar alle favoriete producten van Laurens? Live Slow Ride Fast heeft een eigen, digitaal schap bij FuturumShop. Check de LSRF-corner hier!
Geometie
Laurens, die na zijn wegcarrière overstapte naar de gravelbike en sindsdien met de wereldtop meestrijdt, is vanzelfsprekend enthousiast over de gravelbike. “De geometrie van de meeste gravelbikes is iets ‘relaxter’. De wielbasis is doorgaans wat langer, waardoor de fiets stabieler op de weg ligt. Met een wat langere stuurbuis en een iets schuinere stuurhoek is het prettig sturen, het voelt allemaal wat minder ‘nerveus’ dan op een wegfiets. Je zit op een gravelbike doorgaans net wat rechterop. Als mensen die op het punt staan om te beginnen met gravelen mij vragen wat ze moeten doen, adviseer ik ze om een gravelbike te kopen, met een setje wegwielen erbij. Dan kan je echt alle kanten op. Een gravelbike is gewoon veelzijdiger. In een gravelfiets, in mijn geval de Specialized Diverge of de Crux, kunnen bijvoorbeeld smalle én hele brede banden. In mijn Crux kunnen zelfs 47mm’s. In het algemeen steek ik 42mm, dat is een wereld van verschil met 32mm’s. Met die laatste kan je mooi op de paden in het Gooi uit de voeten, maar met 42mm kan je zelfs iedere mountainbikeroute in Nederland doen. Dat is op een wegfiets met 32mm’s onverantwoord, maar zelfs de mountainbikesroutes in Limburg of op de Utrechtse Heuvelrug kan ik met mijn gravelbike pakken.”
“Begin je met gravelen, dan adviseer ik een gravelbike te kopen, met een setje wegwielen erbij”
Voor wie twijfelt omdat hij of zij vanaf huis altijd nog een kilometer of tien over de weg moet voor de gravelpaden zijn bereikt, heeft Laurens ook nog een tip. Wees niet bang voor de zuigende werking van je profielbanden, maar kies het beste van beide werelden: de Specialized Pathfinder. Een band met profiel aan de zijkanten, en dus veel grip, maar wel een lage rolweerstand. “Omdat er in het midden geen profiel zit. Ik rijd mijn gravelwedstrijden in Amerika meestal met deze band. Ik haal er, ook in lange races, gemiddeld nog wel 33-34 kilometer per uur mee, ook omdat je er gewoon de weg mee op kunt natuurlijk. Veel mensen kennen het gevoel van op hun mountainbike, dat ze ‘m echt de weg over moeten duwen, maar dat heb je op je gravelfiets met Pathfinders niet.”
Genoeg over de banden. Er zijn meer verschillen tussen de weg- en gravelfiets die voor een avonturier als Laurens de balans richting gravelbike laten doorslaan. Hij is met name te spreken over zijn PRO Discover stuur met ‘flare’, een fenomeen dat zeer specifiek voor het gravelen is uitgewerkt. De zijkanten van de racebochten zijn wat meer naar buiten gebogen en maken dat het stuur – als je onder in de beugels zit – meer breedte heeft. “Dat zorgt ervoor dat je meer controle hebt. Een mountainbike heeft natuurlijk niet voor niets een stuur van 80 centimeter. Hoe breder je een stuur vastpakt, hoe meer controle je over je voorwiel hebt. Als ik me met mijn gravelbike op het nieuwe parcours van Schoorl waag, is het wel fijn om een stuur te hebben waarmee je iets meer controle hebt. Iedere afdaling pak ik onderin de beugels, bovenop pak ik dan weer de aero-greep.”
