Mechanic Monday | Derailleurkabels vervangen

Tikt je ketting, schakelt je fiets niet meer soepel, of heb je na een valpartij je derailleur beschadigd? Soms is het tijd voor een nieuwe achterderailleur. Waar we in 2016 nog massaal met mechanische 10-speed en 11-speed systemen rondreden, zien we nu overal elektronisch schakelen (zoals Shimano Di2 en SRAM AXS), 12-speed aandrijvingen en derailleurs met een clutch voor gravel en MTB. Met het juiste gereedschap en wat geduld is het vervangen van een moderne achterderailleur een klus die je prima zelf kunt klaren. We leggen je stap voor stap uit hoe je te werk gaat.

Wat heb je nodig?

Voordat je begint, is het handig om je werkplek goed in te richten. Zorg bij voorkeur voor een montagestandaard, dat werkt een stuk prettiger! Verzamel daarnaast de volgende gereedschappen:

Inbussleutelset
Kettingpons of missing-link tang
Kabelkniptang (bij een mechanische derailleur, dus met kabel)
Nieuwe derailleur
Nieuwe versnellingskabel (als je mechanisch schakelt)
Eventueel: een nieuwe ketting (verplicht als je overstapt naar een derailleur met een langere kooi)
Montagevet

Stappenplan: Achterderailleur vervangen

Stap 1: De voorbereiding

Plaats je racefiets, gravelbike of mountainbike in een montagestandaard. Schakel de derailleur naar het kleinste kransje (het zwaarste verzet) van je cassette. Hierdoor staat er de minste spanning op de derailleur en de kabel. Heb je een moderne gravel- of MTB-derailleur met een clutch (een systeem dat klapperen van de ketting voorkomt)? Zet deze dan uit (Shimano) of vergrendel de kooi naar voren (SRAM).

Stap 2: Haal de ketting van de fiets

Omdat de ketting door de kooi van de derailleur loopt, moet deze eraf. Zoek de missing link en maak deze open met je missing-link tang. Heb je geen missing link? Gebruik dan een kettingpons om een stiftje uit de ketting te drukken.
Tip: Wil je de ketting hergebruiken? Let dan op de draairichting bij het verwijderen.

Stap 3: Ontkoppel de kabel of elektronica

Hoe je deze stap uitvoert, hangt volledig af van jouw systeem:

Mechanisch: Draai de inbusbout los die de schakelkabel vastklemt op de derailleur. Knip het eindkapje eraf met je kabelkniptang en trek de kabel uit de derailleur. (Dit is ook het perfecte moment om direct een nieuwe binnen- en buitenkabel te trekken!).
Elektronisch bedraad (bijv. Shimano Di2): Trek de stroomdraad voorzichtig uit de poort van de derailleur. Hiervoor kun je het beste de speciale Di2-kabeltool gebruiken om schade aan de stekkertjes te voorkomen.
Elektronisch draadloos (bijv. SRAM eTap / AXS): Haal voor de zekerheid de accu even van de derailleur af, zodat hij niet per ongeluk kan schakelen.

Stap 4: Demonteer de oude derailleur

Pak een inbussleutel en draai de bout los waarmee de derailleur aan het frame (de derailleurhanger of ‘pad’) vastzit. Let goed op het kleine B-tension schroefje aan de achterkant; zorg dat dit nergens achter blijft haken terwijl je draait.

Stap 5: Monteer de nieuwe derailleur

Voordat je de nieuwe derailleur plaatst, controleer je of de derailleurhanger nog recht is. Is deze verbogen na een val? Vervang deze dan ook of laat hem richten!
Smeer een klein beetje montagevet op de schroefdraad van de nieuwe derailleur. Draai hem met de hand (en daarna met de inbussleutel) recht en soepel in de derailleurpad. Forceer niets, want je wilt de draad in je frame niet beschadigen.

Stap 6: Ketting en kabel terugplaatsen

Rijg de ketting terug door de kooi van de nieuwe derailleur. Let erop dat hij over het bovenste wieltje gaat, tussen de metalen geleideplaatjes door, en onder het onderste wieltje door. Sluit de ketting weer met een (nieuwe) missing link.

Mechanisch: Voer je schakelkabel door de derailleur, trek hem met de hand lichtjes strak en draai de klembout vast. Zorg dat je de stelschroef van tevoren bijna helemaal hebt ingedraaid, zodat je later ruimte hebt om de spanning te verhogen.
Elektronisch: Klik het stekkertje weer in de derailleur, of klik je SRAM-accu er weer op.

Stap 7: De afstelling (De belangrijkste stap!)

Een nieuwe derailleur monteren is één ding, maar zonder de juiste afstelling zal hij niet goed functioneren. Bij moderne derailleurs en 12-speed cassettes komt dit enorm nauw:

Limietschroeven (H en L): Deze bepalen hoe ver de derailleur naar binnen (High/Heavy) en naar buiten (Low/Light) mag bewegen, om te voorkomen dat de ketting in je spaken of naast het frame valt.
B-Tension schroef: Dit is bij moderne systemen misschien wel de belangrijkste afstelling. Deze schroef regelt de afstand tussen het bovenste derailleurwieltje en de cassette. Bij SRAM 12-speed en Shimano gravelderailleurs wordt hier vaak een speciaal afstelmalletje (chaingap tool) voor meegeleverd.
Kabelspanning / Micro-adjust: Schakel door de versnellingen. Bij een mechanische derailleur pas je de kabelspanning aan via de stelschroef. Bij een elektronische derailleur ga je naar de micro-adjust modus op je shifters of in de app om de derailleur perfect onder elk kransje te centreren.

Loop alles nog even goed na, geef een slinger aan de pedalen, en als de ketting geruisloos van kransje naar kransje klimt, is je klus geklaard.