Stuurpennen, welke lengte moet ik monteren?

Om een goede positie te creëren op de fiets is het van belang om naast het afstellen van het zadel een stuurpen met de juiste lengte en gradenhoek te monteren. Deze bepaalt hoe ver het stuur van je af komt te staan en ook hoe hoog of hoe laag het stuur hangt. Een wedstrijdfietser zal een meer aerodynamische houding wensen dan een toerfietser. Een toerfietser daarentegen zal gaan voor een meer comfortabele, rechte zithouding. In deze blog vertel ik je hoe jij de juiste keuze maakt.

Stuurpennen zijn er in diverse soorten en maten, je kunt op de volgende punten letten bij de aanschaf van een nieuwe stuurpen:

• De lengte van de stuurpen
•  
• Gradenhoek van de stuurpen
•  
• Klemdiameter van de stuurpen
•  
• De hoogte bepalen

De lengte van de stuurpen

Racefiets

De arm- en romplengte van de fietser bepaalt de reikwijdte van de armen en houding op de racefiets. De afstand tussen je zadel en je stuur moet daar dus op aangepast worden. Ook de lengte van de stuurpen telt hierin mee. Een goede vuistregel voor het kiezen van de juiste lengte stuurpen op de racefiets is om op de fiets te zitten met je handen op de shifters en naar beneden te kijken naar de voornaaf. In de onderstaande tabel zie je direct wat de positie van de naaf betekent voor jouw stuurpen:

Situatie	Wat zie je?	Wat betekent dit?	Wat moet je doen?
Correct	Het stuur verbergt de voornaaf volledig.	De stuurpenlengte is correct. Je zithouding en de hoek van je armen zijn goed in balans.	Niets, je huidige stuurpenlengte is prima!
Te kort	Je ziet de voornaaf vóór het stuur.	Je zit te compact of te rechtop.	Probeer een langere stuurpen.
Te lang	De voornaaf zit ver achter het stuur of je armen zijn ver gestrekt.	Je zit te ver gestrekt, wat voor extra spanning op je rug en nek kan zorgen.	Probeer een kortere stuurpen.

Mountainbike

Op de mountainbike komt het wat minder nauw. Afhankelijk van je voorkeur en houding kan door middel van de stuurpen het stuur verder weg, dichterbij, hoger of lager geplaatst worden. In deze tabel zie je overzichtelijk de verschillen tussen een lange en een korte stuurpen op de mountainbike:

Lengte stuurpen	Eigenschappen & Rijgedrag	Ideaal voor
Langere stuurpen	Biedt meer stabiliteit tijdens het fietsen, maar het sturen reageert wat trager en minder direct.	Beginnende mountainbikers (geeft meer rust en controle).
Korte stuurpen	Zorgt voor sneller en directer sturen, maar geeft een veel kleinere foutmarge op uitdagende, technische trails.	Gevorderde mountainbikers (voor snelle reacties op technische stukken).

Gravelbike

Op de gravelbike combineer je de snelheid van een racefiets met de controle van een mountainbike. De stuurpen zit qua lengte (70 tot 110 mm) dan ook precies tussen beide werelden in. Vaak heeft de stuurpen een lichte hoek omhoog (zoals 6 graden) voor een comfortabelere, rechtopstaande houding. Door het bredere gravelstuur met uitlopende bochten (‘flare’) blijft de fiets stabiel, waardoor je stuurgedrag nooit zenuwachtig aanvoelt. Dit geeft je de ruimte om met de stuurpenlengte te finetunen:

Lengte stuurpen	Eigenschappen & Rijgedrag	Ideaal voor
Langer (90 – 110 mm)	Meer gestrekte en aerodynamische houding. Zeer stabiel op rechte wegen.	Snelle gravelracers en ritten op verharde of strakke zandpaden.
Korter (60 – 80 mm)	Meer rechtop zittend voor comfort en extra direct en wendbaar stuurgedrag.	Avontuurlijke gravelbikers, bikepackers en technische bospaden.

Let op! Dit zijn alleen basisregels. Het kan zijn dat je een groter- of kleiner frame hebt, waardoor de regel bijvoorbeeld niet opgaat. Kijk dus vooral wat comfortabel voelt voor jou.

Gradenhoek van de stuurpen

De gradenhoek van de stuurpen zorgt voor de zitdiepte op de fiets. Het aanpassen van de gradenhoek van de stuurpen is een van de makkelijkste én meest effectieve manieren om je zithouding op de fiets drastisch te veranderen. Of je nu op zoek bent naar meer comfort voor je onderrug, of juist naar een aerodynamische, snelle houding; de hoek van de stuurpen maakt het verschil. De meeste moderne stuurpennen zijn symmetrisch ontworpen. Dit betekent dat je ze ondersteboven kunt monteren. In de fietswereld noemen we dit ook wel een flip-flop stuurpen. Hierdoor heeft één stuurpen altijd twee gezichten:

Montage	Richting van de hoek	Effect op je zithouding	Ideaal voor
Positive Rise (Plus ‘+’)	De stuurpen wijst omhoog.	Je stuur komt hoger en dichterbij te staan. Je zit meer rechtop, wat de druk op je onderrug, nek en polsen flink vermindert.	Comfortzoekers, lange toertochten, bikepacking en fietsers met een minder flexibele onderrug.
Negative Rise (Min ‘-‘)	De stuurpen wijst omlaag.	Je stuur komt lager te staan (ook wel “diep” of “slammed” genoemd). Je neemt een aerodynamische houding aan.	Wedstrijdrijders, snelle wielrenners en klimmers die zo min mogelijk wind willen vangen.

De hoek van een stuurpen wordt altijd gemeten ten opzichte van een loodrechte lijn op de vorkbuis. De meest voorkomende hoeken zijn:

• 6 tot 8 graden (De standaard): Dit is de hoek waarmee de meeste racefietsen, gravelbikes en mountainbikes standaard uit de fabriek komen. Omgedraaid (omhoog) biedt dit net dat beetje extra comfort zonder dat de fiets direct zijn sportieve uiterlijk verliest.
• 10 tot 12 graden (De gulden middenweg): Voor fietsers die net wat subtieler willen finetunen tussen sportief en comfortabel.
• 17 graden (De uiterste): Een hoek van 17 graden loopt bij de meeste fietsen vrijwel horizontaal met de grond (als hij omlaag wijst). Dit geeft een extreem diepe, agressieve wedstrijdpositie. Draai je hem om (omhoog), dan transformeer je de fiets juist in een zeer comfortabele “comfort-racer”.

---

Klemdiameter van de stuurpen

Bij het kiezen van een nieuwe stuurpen is het cruciaal dat deze perfect past op zowel je voorvork (stuurbuis) als je stuur. Een verkeerde maat kan leiden tot speling of beschadigingen, wat gevaarlijk is tijdens het fietsen. Let bij de aanschaf op de onderstaande twee klemmaten 

De vorkbuisdiameter (bevestiging aan de voorvork)

De verticale klem van de stuurpen wordt gemonteerd op de stuurbuis van de voorvork. Deze stuurbuisdiameter wordt vrijwel altijd in inches aangeduid, zie tabel hieronder:

Vorkbuisdiameter	Waar kom je dit tegen?	Toelichting
1 1/8 inch (28.6 mm)	De absolute standaard	Zit op veruit de meeste moderne racefietsen, mountainbikes en stadsfietsen.
1 1/4 inch (31.8 mm)	Specifieke merken	Wordt gebruikt door specifieke merken zoals Canyon en Giant voor extra stijfheid.
1 inch (25.4 mm)	Oudere fietsen	Komt met name voor op vintage fietsen (vaak in combinatie met een klassieke pen- of quill-stuurpen).

De stuurklemdiameter (bevestiging aan het stuur)

De horizontale klem aan de voorzijde van de stuurpen houdt het stuur op zijn plaats. Ook hier zijn verschillende standaarden in omloop:

Stuurklemdiameter	Type fiets / stuur	Kenmerken
31.8 mm	Moderne fietsen	De huidige standaard voor vrijwel alle moderne racefietsen, gravelbikes en mountainbikes.
25.4 mm	Stadsfietsen & oudere MTB’s	Veelgebruikt op traditionele stadsfietsen, hybride fietsen en oudere mountainbikes.
35.0 mm	Extreme MTB / Downhill	Een extra dikke en stijve maat, specifiek voor agressief mountainbiken (zoals Enduro en DH).
26.0 mm	Klassieke racefietsen	Een oudere specifieke maat die je enkel nog tegenkomt op retro racefietsen.

Belangrijke waarschuwing: Probeer nooit een stuur met een afwijkende maat (zoals 26.0 mm) in een 25.4 mm stuurpen te persen, of andersom. Dit kan leiden tot metaalmoeheid en het plotseling breken of doorglijden van je stuur 

Checklist voor aankoop

• Meet de buitendiameter van je vorkbuis op met een schuifmaat (bovenop de balhoofdbuis).
• Meet de diameter van je stuur exact in het midden op (waar de stuurpen hem vastklemt).
• Controleer naast de diameters ook de gewenste lengte en gradenhoek van de stuurpen om je ideale zithouding te bepalen.

 

De hoogte bepalen

Spacers worden gebruikt om de stuurpen op te verhogen. De spacers worden op de voorvork geschoven om de stuurpen op de juiste plaats te krijgen. De spacers kunnen boven en onder de stuurpen worden gezet om de hoogte te bepalen. Hoe lager de stuurpen, hoe aerodynamischer je zit. Hiervoor dien je echter ook lenig genoeg te zijn. Mis je flexibiliteit, dan krijg je waarschijnlijk last van je rug op den duur. Fiets je voor je plezier en gaat het niet om de allerhoogste snelheid? Dan kun je de stuurpen wat hoger zetten. Het is goed om te experimenteren met je zitpositie. Wanneer je namelijk meer rechtop zit, komt het drukpunt namelijk ook meer naar achter te liggen. Wanneer je erg laag zit komt er meer druk op je handen en polsen. Wanneer je verder rechtop zit, komt er meer druk op je zitvlak waardoor je mogelijkerwijs sneller last krijgt van je zitbotjes.

Als je stuurpen een gradenhoek heeft kun je de stuurpen ook simpelweg andersom plaatsen. Hiervoor moet je ook je stuur demonteren. We raden aan om eerst met spacers te werken en in kleine stapjes het stuur te verlagen of hoger te zetten, zodat je kunt ervaren wat jouw ideale hoogte is. TIP: Je kunt ook kiezen voor een verstelbare stuurpen, deze pennen zijn een aantal graden op en neer te verstellen.

Zelf je stuurpen vervangen? Check snel onze Mechanic Monday video hoe je dit doet. Voor een optimale zithouding kan je ook kijken naar het stuur op je fiets, ook hier is namelijk een hoop winst te behalen. Hoe je het juiste stuur kiest, lees je in dit blog