Welke schoenplaatjes heb ik nodig?

Zowel mountainbikers, gravelbikers als wielrenners maken al decennialang gebruik van klikpedalen om hun fietsschoenen stevig te verbinden met de fiets. Het grote voordeel van een kliksysteem is dat je niet alleen omlaag kunt duwen, maar tijdens de opwaartse trapbeweging ook actief aan het pedaal kunt trekken. Hierdoor breng je jouw spierkracht over de volledige 360 graden van de pedaalslag over, waardoor je soepeler trapt en sneller fietst. Maar welk systeem past het beste bij jouw ritten: een driepunts racefietssysteem of een tweepunts mountainbikesysteem? In deze complete gids leggen we alle verschillen tussen pedalen en schoenplaatjes helder uit.

• Geschiedenis: van toeclips naar moderne clipless pedalen
• De twee hoofdtypen: 2-punts (SPD) versus 3-punts (SPD-SL)
• Vergelijkingstabel pedaalsystemen
• Racefiets klikpedalen en speling
• Mountainbike en gravelbike klikpedalen
• Toerfietsen en combi-pedalen
• Veelgestelde vragen

» Geschiedenis: van toeclips naar moderne clipless pedalen

Voor de uitvinding van het klikpedaal werd in het wielrennen gebruikgemaakt van toeclips: stalen of plastic beugels met leren riempjes over de neus van de schoen. Hoewel toeclips voorkwamen dat je voet van het pedaal gleed, waren ze onhandig bij het wegrijden en moesten ze met de hand strak worden getrokken. Bij een plotselinge valpartij schoten je voeten bovendien niet automatisch los, wat regelmatig gevaarlijke situaties opleverde. Tegenwoordig zie je toeclips eigenlijk alleen nog op retrofietsen en spinningfietsen.

In 1985 zorgde Bernard Hinault voor een revolutie in het profpeloton door de Tour de France te winnen op de eerste ‘clipless’ pedalen van Look, die gebaseerd waren op skibindingen. In de jaren daarna ontwikkelden fabrikanten zoals Shimano, Time, Speedplay en Crankbrothers hun eigen systemen. Een modern klikpedaal zorgt voor een rotsvaste mechanische of magnetische verbinding die onderweg maximale kracht levert, maar bij een zijwaartse draai van je hak direct veilig openspringt.

» De twee hoofdtypen: 2-punts (SPD) versus 3-punts (SPD-SL)

Schoenplaatjes en fietsschoenen zijn opgebouwd rondom twee verschillende standaarden:

Driepuntsbevestiging (Race / SPD-SL / Look): raceschoenen hebben drie schroefgaten in een driehoek op de zool. De bijbehorende kunststof schoenplaatjes zijn relatief groot en steken onder de zool uit. Het grote contactoppervlak zorgt voor optimale stijfheid en directe krachtoverbrenging, maar lopen op deze plaatjes is lastig. In onze gids over racefietspedalen lees je hier alles over.

Tweepuntsbevestiging (MTB / Gravel / SPD): mountainbike- en gravelschoenen hebben twee evenwijdige sleufjes in de zool. De stalen schoenplaatjes zijn klein en vallen verzonken in het grove rubberen noppenprofiel van de schoen. Hierdoor loop je moeiteloos over bospaden, trappen of stenen zonder dat het plaatje de grond raakt. Lees voor meer details onze blog over mountainbike- en gravelpedalen.

» Vergelijkingstabel pedaalsystemen

In het onderstaande overzicht zie je direct de verschillen tussen de populairste pedaalsystemen, de bevestiging op de schoen, de instelbare speling en het ideale gebruiksdoel:

Systeem	Bevestiging	Materiaal plaatje	Speling (Float)	Belangrijkste voordeel
Shimano SPD-SL	3-punts	Kunststof met rubber	0° (rood), 2° (blauw), 6° (geel)	Groot platform, slijtvaste loopvlakken en brede beschikbaarheid
Look Keo	3-punts	Composiet	0° (zwart), 4,5° (grijs), 9° (rood)	Licht van gewicht, Keo Grip antisliplaag en klassieke passing
Wahoo Speedplay	4- of 3-punts	Metaal met aero cover	0° tot 15° traploos instelbaar	Dubbelzijdig inklikken op de weg en individueel instelbare speling
Shimano SPD	2-punts	Gehard staal	4° (SM-SH51) of multi-release (SM-SH56)	Verzonken in de zool, uitstekende modderafvoer en gemakkelijk lopen
Crankbrothers	2-punts	Messing	0° of 6° speling (10° of 15° uitklikhoek)	Vierzijdig inklikken, open beugelontwerp en superieure modderafvoer
Magped Magnetisch	2- of 3-punts	Stalen magneetplaat	Vrije rotatie op magneetkracht	Geen mechanische blokkade, voet trekt in elke richting eenvoudig los

» Racefiets klikpedalen en speling

Bij racefietspedalen staat een zo groot mogelijk contactoppervlak centraal. Hierdoor wordt de trapkracht gelijkmatig verdeeld over de stijve zool van je raceschoen, wat gevoelloze voeten en drukpunten op lange afstanden voorkomt. De populairste pedalen in het peloton zijn de Shimano 105 PD-R7000 en Ultegra PD-R8000 carbon pedalen, terwijl de Wahoo Speedplay Nano opvalt door een vederlicht gewicht en tweezijdig inklikken.

De schoenplaatjes zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren die de mate van zijwaartse speling (float) aanduiden. Speling is het aantal graden dat je hak vrij kan bewegen voordat het ontgrendelmechanisme opent. Weinig of geen speling zorgt voor een uiterst directe respons bij sprints, maar legt meer torsiespanning op de knieën. Voor beginnende wielrenners en fietsers die gevoelig zijn voor overbelasting adviseren we altijd schoenplaatjes met speling (zoals geel bij Shimano of grijs/rood bij Look).

Voor gevorderde renners die nog meer gewicht willen besparen en maximale stijfheid wensen, zijn de Shimano Ultegra Carbon pedalen en Look Keo Grip plaatjes een uitstekende keuze:

Zelf je schoenplaatjes monteren en precies afstellen? Bekijk onze handige Mechanic Monday gids over schoenplaatjes monteren.

» Mountainbike en gravelbike klikpedalen

Op de mountainbike en gravelbike moet een pedaal snel inklikken onder alle hoeken en ongevoelig zijn voor opgehoopte modder en zand. Het Shimano SPD-systeem is hierin de absolute wereldstandaard. De bindingen zijn open geconstrueerd, waardoor vuil bij het inklikken automatisch door het pedaal heen naar beneden wordt geduwd.

Voor mountainbikers en gravelbikers zijn de Shimano XT PD-M8100 en XTR PD-M9100 de populairste pedalen. Je combineert ze met de standaard zwarte SM-SH51 schoenplaatjes (lateraal uitklikken) of met de zilveren SM-SH56 multi-release plaatjes, waarmee je ook diagonaal of met een opwaartse trekkracht eenvoudig uitklikt bij onverwachte stops op technische singletracks.

» Toerfietsen en combi-pedalen

Gebruik je je fiets zowel voor sportieve toertochten als voor woon-werkverkeer, boodschappen of ontspannen vakantieritten? Dan zijn combi-pedalen de ideale oplossing. De Shimano EH500 SPD pedalen hebben aan de ene kant een beproefd SPD-kliksysteem en aan de andere kant een gripvol platform met verwisselbare nopjes voor gewone sneakers.

Speciale toerschoenen en gravelschoenen hebben een loopzool van rubber waarin het SPD-plaatje volledig verzonken ligt. Hierdoor stap je na je rit gerust een terras of supermarkt binnen zonder te glibberen over harde tegels. Ook de robuuste Shimano PD-ME700 en topklasse Shimano XTR M9200 pedalen bieden uitstekende kooiondersteuning voor lange dagen in het zadel.

Bekijk in onderstaande video hoe je oude schoenplaatjes controleert en tijdig vervangt:

» Veelgestelde vragen over klikpedalen

Wat is het voordeel van een kliksysteem ten opzichte van platte pedalen?

Het grote voordeel is dat je niet alleen omlaag kunt duwen, maar tijdens de opwaartse beweging ook actief aan het pedaal kunt trekken. Hierdoor oefen je over de gehele omwenteling kracht uit, wat zorgt voor een efficiëntere pedaalslag en hogere snelheden.

Wat is het verschil tussen Shimano SPD en SPD-SL?

Het verschil zit in de bevestiging en toepassing: Shimano SPD-plaatjes hebben een tweepuntsbevestiging met een klein stalen plaatje voor mountainbikes, gravelbikes en toerschoenen. SPD-SL plaatjes hebben een driepuntsbevestiging met een breed kunststof oppervlak dat specifiek is ontworpen voor racefietsschoenen.

Loop je met fietsschoenen direct op het schoenplaatje?

Bij raceschoenen met driepuntsbevestiging ligt het plaatje op de buitenzool, waardoor je inderdaad op het plaatje loopt. Bij mountainbike-, gravel- en toerschoenen met tweepuntsbevestiging valt het plaatje verzonken tussen het rubberen loopvlak, waardoor je normaal op de zool loopt zonder de vloer te beschadigen.

Kan ik de veerspanning van mijn pedalen losser zetten?

Ja, vrijwel elk klikpedaal heeft een stelschroefje aan de achterzijde. Door dit schroefje richting het minteken te draaien verlaag je de veerspanning, waardoor je met zeer lichte voetkracht in en uit klikt. Dit is ideaal voor beginners die nog moeten wennen aan het systeem.