Om een goede positie te creëren op de fiets is het van belang om naast het afstellen van het zadel een stuurpen met de juiste lengte en gradenhoek te monteren. Deze bepaalt hoe ver het stuur van je af komt te staan en ook hoe hoog of hoe laag het stuur hangt. Een wedstrijdfietser zal een meer aerodynamische houding wensen dan een toerfietser. Een toerfietser daarentegen zal gaan voor een meer comfortabele, rechte zithouding. In deze blog vertel ik je hoe jij de juiste keuze maakt.
Stuurpennen zijn er in diverse soorten en maten, je kunt op de volgende punten letten bij de aanschaf van een nieuwe stuurpen:
De lengte van de stuurpenDe lengte van de stuurpen
Racefiets
De arm- en romplengte van de fietser bepaalt de reikwijdte van de armen en houding op de racefiets. De afstand tussen je zadel en je stuur moet daar dus op aangepast worden. Ook de lengte van de stuurpen telt hierin mee. Een goede vuistregel voor het kiezen van de juiste lengte stuurpen op de racefiets is om op de fiets te zitten met je handen op de shifters en naar beneden te kijken naar de voornaaf. In de onderstaande tabel zie je direct wat de positie van de naaf betekent voor jouw stuurpen:
| Situatie | Wat zie je? | Wat betekent dit? | Wat moet je doen? |
|---|---|---|---|
| Correct | Het stuur verbergt de voornaaf volledig. | De stuurpenlengte is correct. Je zithouding en de hoek van je armen zijn goed in balans. | Niets, je huidige stuurpenlengte is prima! |
| Te kort | Je ziet de voornaaf vóór het stuur. | Je zit te compact of te rechtop. | Probeer een langere stuurpen. |
| Te lang | De voornaaf zit ver achter het stuur of je armen zijn ver gestrekt. | Je zit te ver gestrekt, wat voor extra spanning op je rug en nek kan zorgen. | Probeer een kortere stuurpen. |
Mountainbike
Op de mountainbike komt het wat minder nauw. Afhankelijk van je voorkeur en houding kan door middel van de stuurpen het stuur verder weg, dichterbij, hoger of lager geplaatst worden. In deze tabel zie je overzichtelijk de verschillen tussen een lange en een korte stuurpen op de mountainbike:
| Lengte stuurpen | Eigenschappen & Rijgedrag | Ideaal voor |
|---|---|---|
| Langere stuurpen | Biedt meer stabiliteit tijdens het fietsen, maar het sturen reageert wat trager en minder direct. | Beginnende mountainbikers (geeft meer rust en controle). |
| Korte stuurpen | Zorgt voor sneller en directer sturen, maar geeft een veel kleinere foutmarge op uitdagende, technische trails. | Gevorderde mountainbikers (voor snelle reacties op technische stukken). |
Gravelbike
Op de gravelbike combineer je de snelheid van een racefiets met de controle van een mountainbike. De stuurpen zit qua lengte (70 tot 110 mm) dan ook precies tussen beide werelden in. Vaak heeft de stuurpen een lichte hoek omhoog (zoals 6 graden) voor een comfortabelere, rechtopstaande houding. Door het bredere gravelstuur met uitlopende bochten (‘flare’) blijft de fiets stabiel, waardoor je stuurgedrag nooit zenuwachtig aanvoelt. Dit geeft je de ruimte om met de stuurpenlengte te finetunen:
| Lengte stuurpen | Eigenschappen & Rijgedrag | Ideaal voor |
|---|---|---|
| Langer (90 – 110 mm) | Meer gestrekte en aerodynamische houding. Zeer stabiel op rechte wegen. | Snelle gravelracers en ritten op verharde of strakke zandpaden. |
| Korter (60 – 80 mm) | Meer rechtop zittend voor comfort en extra direct en wendbaar stuurgedrag. | Avontuurlijke gravelbikers, bikepackers en technische bospaden. |
Let op! Dit zijn alleen basisregels. Het kan zijn dat je een groter- of kleiner frame hebt, waardoor de regel bijvoorbeeld niet opgaat. Kijk dus vooral wat comfortabel voelt voor jou.
Gradenhoek van de stuurpen
De gradenhoek van de stuurpen zorgt voor de zitdiepte op de fiets. Het aanpassen van de gradenhoek van de stuurpen is een van de makkelijkste én meest effectieve manieren om je zithouding op de fiets drastisch te veranderen. Of je nu op zoek bent naar meer comfort voor je onderrug, of juist naar een aerodynamische, snelle houding; de hoek van de stuurpen maakt het verschil. De meeste moderne stuurpennen zijn symmetrisch ontworpen. Dit betekent dat je ze ondersteboven kunt monteren. In de fietswereld noemen we dit ook wel een flip-flop stuurpen. Hierdoor heeft één stuurpen altijd twee gezichten:
| Montage | Richting van de hoek | Effect op je zithouding | Ideaal voor |
|---|---|---|---|
| Positive Rise (Plus ‘+’) | De stuurpen wijst omhoog. | Je stuur komt hoger en dichterbij te staan. Je zit meer rechtop, wat de druk op je onderrug, nek en polsen flink vermindert. | Comfortzoekers, lange toertochten, bikepacking en fietsers met een minder flexibele onderrug. |
| Negative Rise (Min ‘-‘) | De stuurpen wijst omlaag. | Je stuur komt lager te staan (ook wel “diep” of “slammed” genoemd). Je neemt een aerodynamische houding aan. | Wedstrijdrijders, snelle wielrenners en klimmers die zo min mogelijk wind willen vangen. |
De hoek van een stuurpen wordt altijd gemeten ten opzichte van een loodrechte lijn op de vorkbuis. De meest voorkomende hoeken zijn:
- 6 tot 8 graden (De standaard): Dit is de hoek waarmee de meeste racefietsen, gravelbikes en mountainbikes standaard uit de fabriek komen. Omgedraaid (omhoog) biedt dit net dat beetje extra comfort zonder dat de fiets direct zijn sportieve uiterlijk verliest.
- 10 tot 12 graden (De gulden middenweg): Voor fietsers die net wat subtieler willen finetunen tussen sportief en comfortabel.
- 17 graden (De uiterste): Een hoek van 17 graden loopt bij de meeste fietsen vrijwel horizontaal met de grond (als hij omlaag wijst). Dit geeft een extreem diepe, agressieve wedstrijdpositie. Draai je hem om (omhoog), dan transformeer je de fiets juist in een zeer comfortabele “comfort-racer”.
