Wie rijdt, die slijt!

Fietsen is een prachtige sport, maar we hoeven er geen doekjes om te winden dat het niet meteen de meest goedkope hobby is. Je hebt best veel spullen nodig en hoe vaker je fietst, hoe sneller alles slijt en weer vervangen moet worden. Al wil Berteld Dekker van Shimano Benelux dat laatste toch wat nuanceren. “We spreken vaak over het vervangen van onderdelen wanneer ze versleten zijn, maar preventief onderhoud zorgt er voor dat alles langer meegaat.” Logisch dat Berteld een lans breekt voor preventie. Hij heeft twaalf jaar als fietstechnicus op de teller staan en vandaag de dag is hij bij Shimano verantwoordelijk voor de trainingscentra in Hattem en Mechelen, waar Shimano-dealers de kneepjes van het vak leren. Als ervaringsdeskundige heeft hij dus al wat fietsonderdelen in diverse staten van dienst voorbij zien komen. “Ik maak graag de vergelijking met een auto. Wanneer op het dashboard plots een waarschuwingslampje gaat flikkeren, dan staan we meteen in de garage. Met onze fietsen gaan we vaak minder voorzichtig om. Sterker nog, we stellen vraagtekens bij de kosten van een onderhoudsbeurt, terwijl een fiets tegenwoordig bijna evenveel kost als een kleine stadsauto.”

Toch komt ook voor wie zijn of haar fiets maniakaal onderhoudt onvermijdelijk het moment dat er wat vervangen moet worden. Timing is daarbij cruciaal, want je wil precies op het juiste moment ingrijpen. Niet te vroeg, zodat je geen onnodige kosten maakt, maar ook zeker niet te laat, want dan kan je voor onaangename financiële verrassingen komen te staan. Berteld vertelt onderdeel per onderdeel wanneer je wat moet aanpakken.

Berteld Dekker
Trainer bij Shimano Benelux B.V.

Ketting

Berteld: “Bij Shimano geven we niet het advies om na een x-aantal duizenden kilometers standaard van ketting te wisselen, omdat de levensduur van je ketting van zoveel variabelen afhangt. Fiets je vooral in mooi weer of ook in natte omstandigheden? Gebruik je je fiets alleen op de weg of ook offroad, in het stof en de smurrie? Let je er wel op dat je onderweg goed schakelt en met een zo recht mogelijke kettinglijn rijdt? Is je ketting altijd goed gesmeerd? Kortom: je moet echt checken hoe het met je ketting is gesteld om dan te bepalen of hij wel of niet vervangen moet worden. Om dat te doen, heb je een kettingslijtagemeter nodig. Dat is een heel eenvoudige tool die elke fietser standaard in zijn of haar gereedschapskoffer moet hebben. Het principe van zo'n metertje is simpel: je steekt het ene uiteinde tussen twee schakels van je ketting en als het andere uiteinde tussen de schakels valt, dan is het tijd om je ketting te vervangen. Bij Shimano hebben we trouwens een eigen indicatortool ontwikkeld die nog net een stapje verder gaat dan de gewone indicatoren, omdat hij de schakels van de ketting uit elkaar drukt en zo op twee plaatsen de slijtage meet. Die is dus nog iets nauwkeuriger.”

Cassette en tandwielen

Berteld: “Ook hier geldt dat we nooit een maximum aantal kilometers op een cassette plakken. Er wordt ook vaak gezegd dat je standaard een nieuwe cassette moet kopen wanneer je je ketting vervangt, maar dat klopt niet. Je kan echt wel meerdere kettingen draaien op één cassette, op voorwaarde dat je niet wacht om je ketting te vernieuwen tot die helemaal versleten is. Naast de cassette is het ook belangrijk om je tandwielen vooraan in de gaten te houden. Doe dat wanneer je je fiets poetst, want slijtage van je voorbladen zal je misschien niet meteen opmerken tijdens het fietsen. Bij onze nieuwe mountainbikegroepset hebben we bijvoorbeeld de kettingspanning verhoogd, waardoor de derailleur de ketting stevig op de tandwielen drukt, ook wanneer die eigenlijk hun beste tijd hebben gehad. Wanneer je tandwielen of de kroontjes van je cassette een puntige vorm krijgen, dan moeten ze vervangen worden door nieuwe exemplaren. Idealiter vervang je ze dan wel samen met je ketting. Een oude ketting op nieuwe tandwielen zal immers niet fijn schakelen.”

Remblokken

Nog zo'n typisch slijtageonderdeel zijn de remblokken. Tegenwoordig rijden we haast allemaal met schijfremmen en daar is de vuistregel duidelijk. Berteld: “De normale remvoering is 2 millimeter dik en hij moet minstens 0,5 millimeter zijn. Ook dat is iets wat je met een schuifmaatje makkelijk kan checken, maar dan moet je natuurlijk wel je remblokken uit de remklauwen halen. Uiteindelijk kun je ook met het blote oog goed zien wanneer er bijna niets meer van je remblokken over is en het tijd wordt om ze te vervangen. Wanneer je dat doet, vergeet dan niet om de zuigers van de remklauw even netjes te maken en zo ver mogelijk terug in de remklauw te duwen, anders zullen je nieuwe remblokken gegarandeerd tegen je remschijf aanlopen.”

Remschijf

Berteld: “Dat we onze remblokken regelmatig moeten vervangen is logisch. Maar wat heel wat mensen vergeten, is dat ook de remschijf zo nu en dan vernieuwd moet worden. Vaak gaat een schijf de vuilnisbak in wanneer de remmen hard piepen, maar dat probleem heeft niet per se iets met slijtage van de remschijf te maken. Eerder met vuil- en olieresten die bij het poetsen vanaf de fiets op de schijf zijn beland. Net als bij de remblokken zijn er standaard diktes die gerespecteerd moeten worden. Een remschijf is 1,8 millimeter dik en moet minimaal 1,5 millimeter dik zijn. Is hij dunner geworden, dan is vervanging noodzakelijk. Ook dat meet je met een schuifmaat of speciale tool.”

Remolie

De olie van je hydraulische schijfremmen zit in een gesloten systeem en dat maakt het extra moeilijk om in te schatten wanneer deze aan vervanging toe is. Vaak wordt er pas naar de remolie gekeken wanneer een fiets niet goed meer remt en het systeem ontlucht moet worden. Volgens Berteld is preventie ook hier weer belangrijk, evenals de plaats waar je vaak fietst: “Iemand die in Noord-Nederland woont, gebruikt zijn remmen veel minder vaak dan iemand die z'n rondjes in het zuiden van Frankrijk maakt. Die eerste hoeft dus niet per se jaarlijks nieuwe olie te injecteren, terwijl dat zeker wel het geval is als je in heuvelachtiger gebied woont. Met de olie van Shimano is het simpel: verse mineraalolie is rood en olie die al (te) lang in de hydraulische leidingen zit, kleurt zwart en moet vervangen worden.”

Buitenbanden

Berteld: “Bij banden is het heel simpel. Die zijn meestal voorzien van een slijtindicator. Dat kan een stipje of een ander punt zijn. Wanneer je die stip niet meer ziet, dan is het hoog tijd om je banden te vervangen.”

Tubeless sealant

Nog een aspect waar vaak pas aan gedacht wordt wanneer het te laat is, dat is de tubeless sealant in je banden. Volgens Berteld kun je die het beste structureel controleren: “De latex vloeistof in je banden moet je regelmatig bijvullen, want hij droogt vanzelf uit. Als er niet genoeg vloeistof meer in je banden zit, dicht deze ook geen gaatjes meer. Bij mijn eigen fiets vul ik de sealant elk half jaar bij, maar als je bent lekgereden en er is een deel ontsnapt, moet je hem daarna ook bijvullen. Bij profploegen die tubeless rijden is het trouwens een hele boekhouding om bij te houden welke banden wanneer gevuld werden. Vaak markeren de mechaniekers de banden met letters om aan te duiden in welke maand de band is bijgevuld.”

Framewax

Echte slijtageonderdelen zijn het niet, maar juist daaróm wil je ze zo lang mogelijk mooi houden: het frame en de wielen. De meeste onderdelen op je fiets kun je zo vervangen, maar als je frame of wielen schade vertonen zul je de portemonnee moeten trekken. Een goede framewax fungeert als een schild, stoot vuil af en laat je frame glanzen. Zo bescherm je je fiets tegen strooizout, stof en modder en is het schoonmaken van je fiets de volgende keer een stuk sneller.

Stuurlint

'Last but not least' misschien wel één van de smerigste delen van je fiets: het stuurlint. Berteld: “We willen allemaal een wit stuurlint, maar kiezen uiteindelijk toch voor zwart omdat het 'minder snel vuil' wordt. Maak je echter geen illusies: zwart stuurlint wordt even snel vuil, maar het valt minder op en daarom wordt het ook minder snel vervangen. Je zweet nogal wat op de fiets en het zweet van je handen en onderarmen trekt in je stuurlint. Echt schoon krijg je het nooit, ook al gebruik je bij het poetsen huis-, tuin- en keukenmiddeltjes. Bovendien kan het zout van je zweet na een tijdje ook je stuur aantasten. Op tijd een vers lintje rond je stuur wikkelen is dus de boodschap!”