Schoenplaatjes monteren op nieuwe schoenen | Mechanic Monday

Het correct monteren en afstellen van je schoenplaatjes is cruciaal voor elke wielrenner, gravelbiker en mountainbiker. Een verkeerde afstelling leidt niet alleen tot vermogensverlies en een inefficiënte pedaalslag, maar kan op den duur ook vervelende knieklachten, slapende voeten of overbelaste achillespezen veroorzaken. Gelukkig is het monteren van schoenplaatjes op je nieuwe fietsschoenen een klus die je met het juiste gereedschap en een beetje geduld eenvoudig zelf kunt uitvoeren. In deze gids en handige instructievideo leggen we je stap voor stap uit hoe je de bal van je voet bepaalt, de schoenplaatjes recht uitlijnt en ze met het juiste aandraaimoment vastzet.

Kort antwoord

Hoe monteer je schoenplaatjes?

1. Positie bepalen: trek je fietsschoenen aan, zoek het breedste punt van je voet (de bal van de voet) en markeer deze lijn met een stukje schilderstape en een stift op de schoenzool.
2. Montagepasta aanbrengen: smeer een klein beetje montagepasta op de schroefdraad van de boutjes om vastzitten en kraakjes tegen te gaan.
3. Handvast voormonteren: plaats het schoenplaatje en draai de boutjes handvast, zodat je het plaatje nog soepel kunt verschuiven.
4. Uitlijnen en aandraaien: lijn het midden van het plaatje uit met de gemarkeerde lijn en draai de boutjes met een momentsleutel gelijkmatig vast op 5 à 6 Nm.
5. Testen op de fiets: klik in op je pedalen en controleer of je hielen vrij kunnen bewegen zonder tegen de crankarm aan te schuren.

Bekijk alle schoenplaatjes en ons complete aanbod fietsgereedschap.

Instructievideo: schoenplaatjes monteren
Waar moet je op letten bij het monteren?
Welk gereedschap heb je nodig?
Stappenplan: schoenplaatjes monteren in 6 stappen
Hoe klik je soepel in en uit?
Veelgestelde vragen

» Instructievideo: schoenplaatjes monteren

In de onderstaande Mechanic Monday video laat onze mecanicien Martijn stap voor stap zien hoe je schoenplaatjes op een raceschoen monteert en exact uitlijnt:

» Waar moet je op letten bij het monteren van nieuwe schoenplaatjes?

Er zijn verschillende situaties waarin je schoenplaatjes gaat monteren of vervangen:

Nieuwe fietsschoenen aangeschaft: bij nieuwe schoenen begin je met een schone lei en moet de basispositie onder de bal van de voet nauwkeurig worden bepaald.
Slijtage aan de loopvlakken: schoenplaatjes slijten door lopen en in- en uitklikken. Als de gekleurde slijtage-indicatoren zijn weggesleten, ontstaat er speling of schiet je voet sneller onbedoeld los.
Last van pijntjes of knieklachten: staat een plaatje te ver naar voren, te ver naar achteren of scheef geroteerd, dan veroorzaakt dit overmatige spanning op je kniepezen en kuiten.
Overstap naar een ander pedaalsysteem: wissel je bijvoorbeeld van Look Keo naar Shimano SPD-SL, dan monteer je direct de bijbehorende nieuwe plaatjes.

Er bestaan grofweg twee pedaalsystemen: een racesysteem met een driepuntsbevestiging (drie boutjes) voor een groot contactoppervlak, zoals Shimano SPD-SL en Look Keo, en een mountainbike- of gravelsysteem met een tweepuntsbevestiging (twee boutjes) en een compact stalen plaatje, zoals Shimano SPD en Crankbrothers. Voor beide systemen geldt dat de ideale uitgangspositie direct onder de bal van de voet ligt.

» Welk gereedschap heb je nodig voor het monteren van je schoenplaatjes?

Om je schoenplaatjes nauwkeurig en veilig te monteren, leg je vooraf het volgende gereedschap en handige hulpmiddelen klaar:

Gereedschap / Materiaal	Functie bij de montage
Inbussleutel (4 mm)	Voor het handvast aandraaien en verstellen van de schoenplaatboutjes.
Momentsleutel (4-24 Nm)	Om de boutjes exact met het juiste moment (5 à 6 Nm) vast te zetten zonder de zool te beschadigen.
Montagepasta	Smeermiddel op het schroefdraad om vastzittende boutjes en kraakgeluiden te voorkomen.
Ergon afstelmal TP1	Optionele afstelmal om de exacte positie, rotatie en symmetrie eenvoudig over te zetten.
Schilderstape & stift	Om de positie van de bal van de voet nauwkeurig af te tekenen op de buitenzijde van de schoenzool.

Hieronder vind je het aanbevolen gereedschap en de afstelproducten die we in onze Mechanic Monday video gebruiken:

» Stappenplan voor het monteren van je schoenplaatjes

Volg onderstaande stappen om je schoenplaatjes in één keer symmetrisch en stabiel te monteren:

1. Bepaal de positie van de bal van de voet
Trek de fietsschoen aan inclusief je gebruikelijke fietssokken. Ga op de grond staan en voel aan de binnenzijde van je voet waar het gewricht van je grote teen zit (het breedste punt van de bal van je voet). Voel optioneel ook aan de buitenzijde naar het gewricht van de kleine teen.
2. Markeer de positie op de schoenzool
Plak een stukje schilderstape op de zijkant van de schoenzool ter hoogte van het gewricht. Zet met een markeerstift een duidelijk verticaal streepje. Dit markeringspunt vormt de denkbeeldige as waar het midden van het schoenplaatje precies onder hoort te vallen.
3. Smeer montagepasta op de schroefdraad
Breng een klein beetje waterbestendige montagepasta aan op de schroefdraad van alle boutjes. Omdat schoenplaatjes continu worden blootgesteld aan opspattend regenwater en straatvuil, voorkomt pasta dat de boutjes na een paar maanden muurvast roesten.
4. Plaats de schoenplaat en draai handvast
Plaats het schoenplaatje met de bijbehorende sluitringetjes op de zool. Draai de boutjes met een 4 mm inbussleutel handvast aan, maar zorg dat er net genoeg speling overblijft om het plaatje met de hand naar voren, achteren of schuin te kunnen schuiven.
5. Lijn de schoenplaat uit en draai vast met de momentsleutel
Lijn de centrale as van het schoenplaatje uit met het streepje op je schilderstape. Zorg ervoor dat het plaatje recht naar voren wijst in de lengterichting van de schoen. Zet de boutjes vervolgens kruislings en gelijkmatig vast met een momentsleutel op 5 à 6 Nm. Draai nooit te strak aan, want dit kan de schroefdraadbussen in een carbonzool beschadigen.
6. Controleer de uitlijning op de pedalen
Stap op je fiets (bij voorkeur in een fietstrainer of terwijl je tegen een muur leunt) en klik in. Voel of je voeten in een natuurlijke houding staan en controleer of je hielen tijdens het ronddraaien niet tegen de crankarmen of achtervork schuren. Voel je wrijving of spanning in je knieën, stel de rotatiehoek dan een fractie bij.

Heb je al een paar fietsschoenen dat perfect is afgesteld en wil je exact dezelfde positie overbrengen naar een nieuw paar schoenen? Met de Ergon Afstelmal TP1 neem je de lengtepositie, rotatiehoek en de Q-factor (voetbreedte) binnen één minuut millimeterprecies over:

» Hoe klik je soepel in en uit?

Voor fietsers die voor het eerst met klikpedalen rijden is het in- en uitklikken in het begin even wennen. Met de juiste techniek gaat het echter al snel op de automatische piloot:

Inklikken: plaats de voorzijde van het schoenplaatje schuin in de opening aan de voorkant van het pedaal. Zet vervolgens je lichaamsgewicht op de bal van je voet en druk je hak stevig naar beneden. Je hoort en voelt een duidelijke klik zodra het pedaal vergrendelt.

Uitklikken: draai je hak horizontaal naar buiten weg van de fiets. Het veermechanisme van het pedaal opent direct en geeft je voet vrij. Oefen dit altijd eerst stilstaand tegen een muur of op het gras voordat je de openbare weg op gaat.

Pedaalspanning afstellen: op vrijwel elk klikpedaal zit aan de achterzijde een klein inbusboutje met een plus- en min-aanduiding. Draai dit schroefje in het begin richting de min. Hierdoor staat de veerspanning lichter afgesteld en klik je met minimale kracht soepel uit bij een stoplicht.

» Veelgestelde vragen over schoenplaatjes

Wanneer zijn schoenplaatjes aan vervanging toe?

Vervang je schoenplaatjes zodra de gekleurde rubberen hoekjes (de loopvlakken) volledig zijn weggesleten tot op het harde zwarte kunststof, wanneer het inklikken stroef gaat, of wanneer je merkt dat je voet tijdens een sprint onbedoeld uit het pedaal schiet.

Wat betekent speling (float) bij schoenplaatjes?

Speling, ook wel ‘float’ genoemd, geeft aan hoeveel graden je voet zijwaarts vrij kan draaien terwijl je ingeklikt blijft. Bij Shimano SPD-SL herken je dit aan de kleuren: geel heeft 6 graden speling (het meest vergevingsgezind voor de knieën), blauw heeft 2 graden en rood heeft 0 graden speling (vaste stand voor wedstrijdrijders). Voor veruit de meeste fietsers is geel de veiligste en meest comfortabele keuze.

Waarom moet ik altijd een momentsleutel gebruiken bij schoenplaatjes?

De schroefdraadbussen in de zool van moderne fietsschoenen zijn vaak verwerkt in een carbon of composiet bodemplaat. Draai je de boutjes met een gewone inbussleutel op gevoel te hard aan, dan kunnen de bussen dol draaien of kan het carbon inscheuren. Een aandraaimoment van 5 tot maximaal 6 Nm met een momentsleutel garandeert dat de plaatjes muurvast zitten zonder schade aan te richten.