Een krakende of tikkende fiets los je op door eerst de oorzaak te lokaliseren en daarna het verdachte onderdeel te demonteren, schoon te maken, opnieuw in te smeren en met een momentsleutel vast te zetten. Vuil, vocht, droge schroefdraad en een onjuist aanhaalmoment zijn de meest voorkomende oorzaken, en in herfst en winter worden ze vaak erger. Je gebruikt montagepasta op carbon en montagevet op aluminium. In deze blog lopen we stap voor stap langs zadelpen, cockpit, pedalen, wielen, crankset en trapas.
Kort antwoord
Krakende fiets verhelpen in 7 stappen
- Maak de fiets schoon en voer de diagnosetests uit om het geluid te lokaliseren.
- Demonteer, reinig en smeer de zadelpen (carbonpasta op carbon, montagevet op aluminium).
- Reinig en monteer stuur en stuurpen met een momentsleutel.
- Controleer schoenplaatjes en pedalen. Het linkerpedaal heeft linkse schroefdraad.
- Reinig en vet de wielbevestiging (snelspanner of steekas) en controleer de spaken.
- Draai kettingbladboutjes en crankarmen opnieuw vast, na reiniging en invetten.
- Pak als laatste de trapas aan (Press-Fit of BSA).
Zoek je gereedschap of smeermiddel? Bekijk ons kettinggereedschap of onze montagestandaards. [INTERNE LINK: momentsleutels en montagepasta]
-
Diagnose: waar komt het geluid vandaan? - Welk gereedschap heb je nodig?
- Stap 2: de zadelpen
- Stap 3: de cockpit (stuur en stuurpen)
- Stap 4: pedalen en schoenplaatjes
- Stap 5: wielen en assen
- Stap 6: de crankset
- Stap 7: de trapas
- Overzicht aanhaalmomenten
- Veelgestelde vragen
» Stap 1: waar komt het geluid vandaan?
Een krakende of tikkende fiets is een van de grootste ergernissen van fietsers. Geluid verplaatst zich bovendien door het holle frame, waardoor de oorzaak lastig te vinden is. Begin daarom altijd met een schone fiets, want vuil kan op zichzelf al kraakjes veroorzaken. Doe daarna deze vier tests:
- Zadel/zadelpen-test: ga tijdens het fietsen op de pedalen staan. Verdwijnt het geluid, dan zit het probleem vrijwel zeker in de zadel/zadelpen-combinatie.
- Aandrijflijn-test: blijft het geluid als je staat, dan wijst dat naar trapas, pedalen, schoenplaatjes of crankstel. Een ritmische tik synchroon met je trapbeweging is een sterke indicator.
- Cockpit-test: ga naast de fiets staan, knijp de voorrem in en duw en trek aan het stuur. Hoor je het geluid nu, dan komt het waarschijnlijk uit stuurpen, stuur of balhoofd.
- Wielen-test: een tik die afhangt van de wielsnelheid (en niet van het trappen) wijst vaak op een probleem in of rond de wielen.
TIP | Begin bij het goedkoopste en makkelijkste
Werk van simpel naar complex: zadelpen en pedalen eerst, daarna cockpit, wielen en crankset, en de trapas als laatste. Zo voorkom je dat je een trapas demonteert terwijl het geluid uit een schoenplaatboutje kwam.
» Welk gereedschap heb je nodig?
Dit heb je nodig voor vrijwel alle stappen in deze blog:
- Een momentsleutel om alles op het juiste aanhaalmoment vast te zetten [INTERNE LINK: momentsleutels];
- Inbus- of Torx-sleutels, meestal 4 en 5 mm;
- Een pedaalsleutel (15 mm) of inbussleutel (6 of 8 mm);
- Ontvetter (isopropylalcohol) en schone doeken;
- Carbon montagepasta voor carbon onderdelen en montagevet voor aluminium en stalen schroefdraad [INTERNE LINK: montagepasta en montagevet].
Daarnaast werken we graag op een montagestandaard. Voor de trapas heb je bovendien een lagerpers en lagerverwijderaar nodig (Press-Fit) of een passende cupsleutel (BSA).
» Stap 2: de zadelpen, een stille zit
Een krakend zadel of een droge zadelpen is de meest voorkomende bron van geluid. Het cruciale verschil: gebruik montagepasta voor carbon onderdelen en montagevet voor aluminium. Verwissel die twee niet.
Zo maak je de zadelpen stil.
- Markeer de zadelhoogte
Markeer de huidige hoogte, bijvoorbeeld met tape op de zadelpen, zodat je zadel straks weer op dezelfde hoogte zit.
- Demonteer de zadelpen
Haal de zadelpen uit de zitbuis.
- Maak alles grondig schoon
Reinig de zadelpen, de binnenkant van de zitbuis en de klem met ontvetter.
- Breng de juiste pasta of het juiste vet aan
Carbonpasta voor carbon, montagevet voor aluminium.
- Monteer met een momentsleutel
Zet de klem vast op het voorgeschreven aanhaalmoment (meestal 4 tot 8 Nm) om schade te voorkomen. Vergeet de zadelklem zelf niet: ook de bouten en contactvlakken van de rails kunnen kraken.
» Stap 3: de cockpit, een stille stuurpost
Vuil, corrosie, onjuiste aanhaalmomenten of het ontbreken van montagepasta zijn de gebruikelijke boosdoeners rond stuur en stuurpen. Je hebt een momentsleutel, inbus- of Torx-sleutels (meestal 4 en 5 mm), ontvetter, schone doeken en de juiste pasta of het juiste vet nodig.
Zo maak je stuur en stuurpen stil.
- Maak de voorplaat los
Draai de bouten van de voorplaat los en haal het stuur uit de stuurpen. Laat kabels en leidingen niet aan de remmen of schakelaars hangen.
- Verwijder indien nodig de top cap
Haal de top cap eraf om de stuurpen van de balhoofdbuis te nemen.
- Reinig alle contactvlakken
Maak stuur, voorplaat, stuurpen en stuurbuis minutieus schoon met isopropylalcohol.
- Breng de juiste pasta of het juiste vet aan
Carbonpasta voor carbon, montagevet voor aluminium.
- Monteer en stel het balhoofd af
Plaats de stuurpen terug, stel de balhoofdspeling af en zet de stuurpen vast.
- Draai de voorplaat kruislings vast
Zet de bouten van de voorplaat kruislings en gelijkmatig vast met een momentsleutel op het voorgeschreven aanhaalmoment.
» Stap 4: pedalen en schoenplaatjes, een ritmische tik aanpakken
Een tik die meeloopt met je trapbeweging wijst vaak naar de pedalen of schoenplaatjes. Veelvoorkomende oorzaken zijn losse plaatboutjes, versleten plaatjes en droge of vuile schroefdraad tussen pedaal en crankarm.
Oplossing 1: schoenplaatjes
Zo pak je kraken bij de schoenplaatjes aan.
- Inspecteer de plaatjes
Controleer op slijtage, vuil en losse boutjes.
- Maak schoon en vet in
Draai de boutjes los, maak de schroefdraad schoon en breng een klein beetje montagevet aan.
- Zet vast
Draai de boutjes weer vast, idealiter met een momentsleutel. Vervang je de plaatjes, markeer dan eerst de positie van de oude, zodat je de afstelling behoudt.
- Extra tip: siliconenspray
Een beetje siliconenspray op de contactvlakken tussen pedaal en schoenplaatje kan wrijving en geluid verminderen. Houd spray uit de buurt van remmen en van de zolen waarop je loopt.
Oplossing 2: pedaalonderhoud
Je hebt een pedaalsleutel (15 mm) of inbussleutel (6 of 8 mm), ontvetter, montagevet en een momentsleutel nodig.
TIP | Het linkerpedaal heeft linkse schroefdraad
Het linkerpedaal draait de andere kant op. Ezelsbruggetje: draai de sleutel voor beide pedalen naar de achterkant van de fiets om ze los te draaien.
Zo demonteer, reinig en monteer je de pedalen.
- Draai de pedalen los
Draai de sleutel voor beide pedalen naar de achterkant van de fiets.
- Reinig de schroefdraad
Maak de schroefdraad van de pedalen en de binnenkant van de crankarmen grondig schoon met ontvetter.
- Breng montagevet aan
Gebruik een dunne, gelijkmatige laag op de schroefdraad.
- Draai de pedalen eerst met de hand erin
Let op de markering L en R. Zo voorkom je scheef draaien van de schroefdraad.
- Zet ze vast met een momentsleutel
Meestal 30 tot 55 Nm, afhankelijk van het model.
» Stap 5: wielen en assen, een stille rotatie
Een losse of vervuilde wielbevestiging (snelspanner of steekas) of een probleem met de spaakspanning veroorzaakt vaak geluid dat meedraait met het wiel.
Oplossing 1: snelspanners en steekassen
Zo maak je de wielbevestiging stil.
- Verwijder het wiel
Haal het wiel uit het frame.
- Maak alles schoon
Reinig de snelspanner of steekas en de uitvaleinden van het frame met ontvetter.
- Vet in
Breng een dun laagje montagevet aan op de schroefdraad en as van de steekas en op de contactvlakken van de uitvaleinden. Houd vet weg van remschijf en remvlak.
- Monteer het wiel
Plaats het wiel terug en zet het vast. Een steekas draai je vast met een momentsleutel, vaak op 10 tot 15 Nm.
Oplossing 2: spaakspanning
Zo controleer je de spaken op geluid.
- Stel de diagnose
Knijp spaken paarsgewijs samen om een losse spaak te voelen. Een tik per wielomwenteling kan duiden op wrijving waar spaken elkaar kruisen.
- Simpele fix: een druppeltje olie
Een druppeltje olie op de spaakkruisingen kan frictiegeluid verhelpen. Voorkom dat olie op de velgrand of remschijf komt.
- Schakel bij twijfel een professional in
Spaken op spanning brengen is specialistisch werk. Heb je een slag in het wiel of zitten meerdere spaken los, ga dan naar een fietsenmaker om schade aan de velg te voorkomen.
» Stap 6: de crankset, kettingbladboutjes en crankarm-passing
Losse of droge kettingbladboutjes, of speling en vuil tussen crankarm en trapas-as, veroorzaken regelmatig een krakend of tikkend geluid onder belasting.
Oplossing 1: kettingbladboutjes
Zo pak je kettingbladboutjes aan.
- Reinig de boutjes
Draai de boutjes één voor één los en maak de schroefdraad en contactvlakken schoon.
- Vet in en monteer
Breng een beetje vet aan op de schroefdraad en draai de boutjes kruislings vast met een momentsleutel (meestal 8 tot 16 Nm).
- Controleer de uitlijning
Let op de juiste uitlijning van de kettingbladen, voor goede schakelprestaties.
Oplossing 2: passing crankarm
Zo pak je speling in de crankarm aan.
- Controleer op speling
Check of de crankarmen zijwaartse speling hebben.
- Demonteer de crankarmen
Volg de procedure van de fabrikant (bijvoorbeeld Shimano Hollowtech II of SRAM DUB).
- Reinig as en vertanding
Maak de as (spindle) en de vertanding (splines) aan de binnenkant van de crankarm volledig schoon met ontvetter.
- Vet de splines in en monteer
Breng een dunne laag montagevet aan, monteer de crankarmen en zet de bouten vast met een momentsleutel volgens de fabrikant (bijvoorbeeld 12 tot 14 Nm voor Shimano klembouten).
» Stap 7: de trapas, het hart van de aandrijving
De trapas is een klassieke bron van hardnekkig kraken. Er zijn twee hoofdtypen: Press-Fit (berucht om kraakjes) en BSA met schroefdraad. Controleer eerst welk type je fiets heeft, want de aanpak verschilt volledig.
Press-Fit trapas
Hiervoor heb je een lagerpers en lagerverwijderaar nodig. Heb je die niet, laat het dan door een fietsenmaker doen.
Zo pak je een krakende Press-Fit trapas aan.
- Demonteer het crankstel
Haal het crankstel van de fiets.
- Verwijder de lagers
Gebruik de juiste lagerverwijderaar. Tik de lagers nooit uit met een schroevendraaier: dat beschadigt het frame.
- Ontvet alles perfect
Maak de lagerzitting in het frame en de lagers volledig vetvrij.
- Gebruik een borgmiddel
Voor een duurzame oplossing gebruik je een borgmiddel zoals Loctite 641 (demontabel), bij carbon frames met een activator/primer.
- Pers de nieuwe lagers recht in het frame
Gebruik de lagerpers en zorg dat de lagers recht en gelijkmatig worden ingedrukt.
BSA trapas (met schroefdraad)
TIP | De rechtercup heeft linkse schroefdraad
De cup aan de aandrijfzijde (rechts) draai je met de klok mee los. De linkercup draai je gewoon tegen de klok in los.
Zo pak je een krakende BSA trapas aan.
- Demonteer crankstel en cups
Draai de rechtercup met de klok mee los en de linkercup tegen de klok in.
- Reinig de schroefdraad
Maak de schroefdraad in het frame en op de cups grondig schoon.
- Vet de schroefdraad royaal in
Gebruik montagevet op de schroefdraad.
- Zet de cups vast
Draai de cups vast op het hoge aanhaalmoment van meestal 35 tot 50 Nm.
» Overzicht aanhaalmomenten
Dit zijn gangbare richtwaarden. Het aanhaalmoment dat op het onderdeel zelf of in de handleiding van de fabrikant staat, gaat altijd voor.
| Onderdeel | Gangbaar aanhaalmoment |
|---|---|
| Zadelpenklem en stuurpen | 4 tot 8 Nm |
| Steekas | 10 tot 15 Nm |
| Kettingbladboutjes | 8 tot 16 Nm |
| Crankarm-klembouten (Shimano) | 12 tot 14 Nm |
| Pedalen | 30 tot 55 Nm |
| BSA trapascups | 35 tot 50 Nm |
» Veelgestelde vragen over een krakende fiets
Waarom kraakt mijn fiets vooral in de herfst en winter?
Vuil, vocht en strooizout dringen in verbindingen en drijven smeermiddel weg. Daardoor ontstaat metaal-op-metaalwrijving bij zadelpen, stuurpen, pedalen en schroefdraad.
Hoe weet ik of het kraken uit mijn trapas of mijn pedalen komt?
Een ritmische tik die synchroon loopt met je trapbeweging wijst op pedalen, schoenplaatjes, crankstel of trapas. Begin met de makkelijkste oorzaken: schoenplaatboutjes en pedalen, en ga daarna naar crankset en trapas.
Welk vet of welke pasta moet ik gebruiken?
Gebruik montagepasta voor carbon onderdelen en montagevet voor aluminium of stalen schroefdraad. De pasta zorgt voor grip bij carbon, het vet beschermt tegen vastroesten en kraken.
Welke kant draai ik het linkerpedaal los?
Het linkerpedaal heeft linkse schroefdraad. Draai de sleutel voor beide pedalen naar de achterkant van de fiets om ze los te draaien.
Moet ik altijd een momentsleutel gebruiken?
Ja, zeker bij carbon onderdelen. Te los geeft kraken en speling, te vast kan schade veroorzaken. Gebruik het aanhaalmoment dat op het onderdeel of in de handleiding staat.
Wanneer moet ik naar de fietsenmaker?
Bij een slag in het wiel, meerdere losse spaken of een Press-Fit trapas waarvoor je het gereedschap niet hebt. Dat is specialistisch werk waarbij fouten tot schade aan velg of frame kunnen leiden.
Word een sleutelaar!
Check alle MTB- en race-instructievideo’s op de Mechanic Monday pagina en word een echte sleutelaar!
